په خپل ژوند کې ماتې خوړل د سر په سترګو ومنئ

 

 

ویل یې: ماته یانې ته یو مات شوی انسان يي.

 

وايي: یه! ماتې یانې زه لا تر اوسه پورې بریالی شوی نه یم.

 

ویل یې: ماتې یانې تا تر اوسه پورې هېڅ کار نه دی کړی.

 

وايي: يه! ماتې یانې ما لا تر اوسه پورې څه شی نه دې زده کړي.

 

ویل یې: ماتې یانې ته یو کم عقل سړی یي.

 

وايي: یه! ماتې یانې ما په پوره اندازه جرات او جسارت درلود.

 

ویل یي: ماتې یانې ته به نور هغه ته ونه رسیږي.

 

وايي: یه! ماتې یانې زه باید له بلې لارې د خپل هدف په لور حرکت وکړم.

 

ویل یي: ماتې یانې ته سپک شوی او نادان یي.

 

وايي: ماتې یانې زه لا تر اوسه پورې بشپړ نه یم.

 

ویل یې: ماتې یانې تا خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

 

وايي: یه! ماتې یانې ما د پیلولو لپاره بانه کړې ده.

 

ویل يي:  ماتې یانې ته باید نور تسلیم شي.

 

وايي: یه! ماتې یانې زه باید نور هم هڅه او هاند وکړم.

 

 

 

(لوړ نظره اوسئ او لوړ لوړ هدفونه وټاکئ)

 

                                                                                 میکل آنژ

د لمانځه ژباړه

 

تكبير (الله اكبر)

 

ژباړه : الله ډير لوی دى .

 

ثنا : (سبحانك اللهم وبحمدك وتبارك اسمك وتعالى جدك ولا اله غيرك)

 

ژباړه :اى الله ! مونږ ستا دښاكس اقرار كوو, او ستا تعريفونه بيانوو ,او ستا

 

 نوم دډير بركت څښتن دى ,او ستا بزرګي ډيره لوړه ده ,او له تاپرته هيڅ د

 

عبادت وړ نشته ?

 

تعوذ: (اعوذ بالله من الشيطان الرجيم )

 ژباړه :زه په الله سره پناه غواړم له شيطان ترټلي څخه

 

تسميه : (بسم الله الرحمن الرحيم)

 

 ژباړه :پيل كوم په نامه دخدای جل جلاله چې ډېر مهربان او خورا رحم كوونكى

 

 دى

 

سورة فاتحه : (الحمد لله رب العلمين . الرحمن الرحيم .ملك يوم الدين .اياك

 

 نعبد واياك نستعين . اهدنا الصراط المستقيم . صراط الذين انعمت عليهم

 

.غير المغضوب عليهم. ولاالضالين . آمين .)

 

ژباړه :ټول تعريفونه الله لره دي ,كوم چې پالونكى دمخلوقاتو دى , ډير مهربان

 

 او خورا رحم كوونكى دى , دقيامت دورځې څښتن دى , (اى الله) مونږيواځې

 

ستا عبادت كوو,او يواځې ستا څخه مرسته غواړو , مونږته حقه لار

 

 راوښايه , دهغو كسانو لارپه كومو چې تاسې انعام كړى , نه دهغو كسانو

 

 لارپه كومو چې ستا غضب نازل شو,او نه دګمراهانو لار, قبوله كړې ته خدايه

 

 دعا زمونږ .

 

سورة اخلاص قل هوالله احد . الله الصمد . لم يلد ولم يولد. ولم يكن له كفوا احد)

 

ژباړه :(اى نبي!) ووايه : چې الله يو دى ,الله بې نيازه دى , نه له هغه څخه څوك

 

زيږيدلی , او نه هغه له چا څخه زيږيدلى , او نه يې څوك سيال شته .

 

دركوع (دټيټيدو دمهال )تسبيح سبحان ربي العظيم)

 

پاكي بيانوم دخپل لوی پالونكي .

 

دقومې (له ركوع نه دپورته كيدو دمهال ) تسميع : (سمع الله لمن حمده)

 

واوريده الله تعالى دهغه چا (خبرې) چاچي دهغه تعريف وكړ.

 

دقومې (ولاړې) تحميد: (ربنا لك الحمد)

 

 اى زمونږ پالونكيه : يواځې تالره دي ټول تعريفونه .

 

دسجدې تسبيح : (سبحان ربي الاعلى)

 

پاكي بيانوم دخپل لوی پالونكي .

 

تشهدبالتحيات التحيات لله, والصلوة ,والطيبات ,السلام عليك ايها النبي , و

 

رحمة الله وبركاته , السلام علينا, وعلى عبادالله الصالحين ,اشهد ان

 

 لااله الاالله , واشهد ان محمدا عبده ورسوله .

 

ژباړه :ټول قولي ,فعلي ,او مالي عبادتونه الله تعالى لره دي , سلام دې وي

 

 پر تا او رحمت دالله او دهغه بركتونه ,سلام دې وي په مونږ او دالله په

 

 نيكو بندګانو باندې , ګواهي وركوم چي پرته له الله څخه بل معبود نشته او

 

 ګواهي وركوم چې محمد (صلى الله عليه وسلم ) دالله تعالى بنده او دهغه

 

 رسول دى .

 

درود شريف : (اللهم صل على محمد, وعلى آل محمد, كما صليت على

 

ابراهيم , وعلى آل ابراهيم انك حميد مجيد, اللهم بارك على محمد وعلى

 

آل محمد كما باركت على ابراهيم وعلى آل ابراهيم انك حميد مجيد.)

 

ژباړه :اى الله ! رحمت نازل كړه په محمد(صلى الله عليه وسلم) او دهغه پر آل

 

(اولادونو)باندې ,لكه څنګه چي تا رحمت نازل كړى دى په ابراهيم عليه السلام

 

 او دهغه پر آل باندې , بيشكه ته دتعريف وړاودلويۍ څښتن يې . اى الله !بركت

 

نازل كړه په محمد(صلى الله عليه وسلم )او دهغه پر آل باندي ,لكه څنګه چي

 

تابركت نازل كړى پر ابراهيم عليه السلام او دهغه پر آل باندي ,بيشكه ته دتعريف

 

 وړ او دلويي څښتن يي .

 

له درود وروسته دعا : (اللهم ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي اآخرة حسنة وقنا عذاب

النار .)

 

ژباړه : اى الله ! ماته په دنيا او آخيرت كې نيكي راكړه , او مونږ وساته داورله

 

 عذابه څخه .

 

او په ځينو رواياتو كي دادعا هم رغلې دهاللهم اني ظلمت نفسي ظلما كثيرا

 

ولايغفر الذنوب الا انت , فاغفرلي مغفرة من عندك وارحمني انك انت الغفور

 

الرحيم .)

ژباړه : اى الله ! مونږ پخپل نفس ډير تيرى كړى ,او له تاپرته هيڅوك هم ګناهونه

 

 نشي بښلای ,اوس ته پخپله ځانګړې بښنې سره ما وبښه او رحم راباندې

 

وكړه , بيشكه ته بښونكى او مهربان يې .

 

سلام : (السلام عليكم ورحمة الله)

 

سلام دې وي پر تاسو او دالله رحمت .

 

دلمانځه وروسته دعا : (اللهم انت السلام ومنك السلام تباركت يا ذالجلال

 

والاكرام .)

 

ژباړه : اى الله !يواځې ته سلامتي وركوونكى يې , او هم ستا له لورې

 

سلامتي ده ته دډيربركت څښتن يې ,اى دلويۍ او پت خاونده .

د چل، فریب او حسد په وړاندې صبر وکړئ، ځکه صبر دهغوی وژونکی دی.  

که چېرې په نړۍ کې مینې حاکمیت پیداکړی وای، نو اوس به خلکو نه عدالت

 

 او نه هم قانون ته اړتیا درلوده.  

 

مصیبت له هګۍ سره څومره ورته والی لري . لومړی هګۍ چیچوڼی په خپل ځان

 

 کې بندي کوي او له هرې خوا یې ایساروي، خو په واقعیت کې هغه ته وده

 

ورکوي او لویوي یي، له هغه سره مرسته کوي چې خلقت یې بشپړ شي، نو په

 

 همدې اساس هغه هېڅ نا خوښي نه ښیي. همدا ده چې هګۍ یوه ورځ په خپله

 

ماتیږي او چیچوڼی په بشپړ خلقت سره خپلې نوې نړۍ ته سترګې پرانیزي.

ژوند به څومره تنګ وای، که چېرې د هیلو پراخې نه وای!

 

د هیلي مقابل لوری ناهیلي ده، نا هیلي د انسان په زړه کې د هیلو لمبه مړه کوي

 

او دانسان په زړه کې د هیلو رشتې پرې کوي.

 

ناهیلی کس د هلو ځلو او غوښتنو کس نه دی، ځکه چې مراد او هیله یې په نظر

 

 نا شوني او محال ښکاري . همدا شان خود پسنده کس هم ډاډمن وي چې په

 

پراخه پیمانه یې کوښښ کړی او خپل مراد ته رسیدلی او نوره هڅه کول ورته

 

کومه ګټه نه کوي.

 

دخود پسند او له خپل ځان څخه راضي کس په اند دوی سوکالي اونیکمرغي ته

 

رسیدلي، خو د ناهیلي کس په اند سوکالي او نیکمرغي محال او ناشوني وي.

 

ناهیلي، ناشکرتي زیږوي او ناشکرتي، ناهیلي زیږوي.

 

هغه ځواک چې یو سرتېری زړور کوي، هغه د بریالیتوب هیله ده. هغه

 

ځواک کوم چې د یوه غلام ملت د ازادولو لاره اسانه کوي، هغه

 

دخپلواک کېدو هیله ده. هغه عامل کوم چې د ناروغ په خوله کې ترخه

 

درمل خواږه کوي، هغه د روغتیا د پیدا کولو هیله ده. نو له همدې کبله

 

هیله د ژوندکیمیا ده.

 

په خپل نفس اعتماد درلودل

 

له خپل ځان سره مينه وکړئ

 

خپل ځان وهڅوئ او ويې ستايئ

 

له خپل ځان څخه په ښه توګه سره يادونه وکړئ

 

خپل ځان مه ترټئ

 

د خپل ځان په اړه د خوشالې يانې ښه احساس درلودل

 

له خپل وجود سره ښه چلند وکړئ

 

د ګناه احساس زموږ په ژوند کې تر ټولو ستر خنډ دی

 

مثبت نظر او ذهنيت ولرئ

 

له هر شي سره ښه احساس ولرئ

 

تل په خپل جيب کې پيسې ساتئ

 

له الهي مواهبو څخه خوند واخلئ

 

هغه څه چې په زړه کې لرئ د هغو يادونه وکړئ

 

خپل نظر اعلام کړئ

 

تل په شونډو باندې موسکا لرئ

 

ښه زوره ساه ايستل تمرين کړئ او ښه خوب وکړئ

 

په خپل ځان باندې مسلط واوسئ

 

له خدای پاک او دتوکل له ځواک سره اړيکه ساتئ

 

له نورو سره مرسته کوئ

 

خپل ځان په نورو پسې مه تړئ

 

د نورو د لاس اله مه کېږئ

 

د هغو کسانو حالت کوم چې بريالي دي، خپل ځان ته غوره کړئ

 

هېڅوک مه سپکوئ

 

خپل ځان ته ارزښت او درناوی ورکړئ

 

له خدای پاک څخه هدايت وغواړئ

 

په دې هڅه کې مه اوسئ چې بايد ټول له تاسو څخه خوشاله واوسي

 

ددې لپاره چې پياوړي شئ، نو د يو بل ستاينه وکړئ

 

له نورو سره مينه وکړئ

 

د نورو له ښه والي څخه مننه او درناوی وکړئ

 

په ټولو حالاتو کې شکر ايستونکي واوسئ

 

په نفس باندې د اعتماد په اړه فکر وکړئ

 

تکرار او تلقين جدي ونيسئ

 

د خپل ځان د ويوکو(لغاتونو) په قاموس کې ماتې، تجربه معنی کړئ

 

تل مسووليت منونکي واوسئ

 

په لاره د تلو چټکوالی ۲۳ په سلو کې زيات کړئ

 

په خپلو پريکړو کې خنډ مه کوئ

 

الهام بخښونکي کتابونه ولولئ

 

تل رهبر واوسئ

 

د نوور کسانو هديه ومنئ

 

د نورو درناوی وکړئ

خپلو ملګرو ته بدلون ورکړئ

 

دخپل ځان او دکور دنورو غړو کالو ته بدلون ورکړئ

 

په غوڅه توګه سره نه ووايئ

 

د برياليتوب په هڅه کې واوسئ، که څه هم کم وي

 

خپل احساسات څرګند کړئ

 

خپلې غوښتنې او هيلې په څرګنده توګه سره بيان کړئ

 

په مخو چوکيو کې کښينئ

 

د خپل مخامخ کس سترګو ته په نرمۍ سره ګورئ

 

نورو کسانو ته هديه ورکړئ

 

زيات غوږ نيسئ او کمې خبرې کوئ

 

تبريک او تسليت واياست

 

نور مې د زړګي ړنګو برجو ته کتل مه کوه 

 هسې هم د مینې توپان سخت راته وران کړي دي

هېر به دې چنګیز او انګریز دواړه له یو واره شي

 ځالې د محبت چې بې وفا جانان  وران کړي دي

 

ګهيځ و او باران هم خپل مرحم مرحم څاڅکي په ټول چاپيريال باندې اورول، چوپه چوپتيا وه هرې خواته هر څه مړه او وېده ښکاريدل تا به ويل چې دلته دويمه نړيواله جګړه تېره شوې او هر څه يې له ځانه سره وړي، خو يوازې زما زړه وه چې له ډېرې بې وارخطايي د پسرلي ښکلي او زړه راښکونکي موسم ته لکه ماشوم چې د خپل پلار راتګ ته خوشاله وي، هووسيدول او د پسرلي شنو او غوړيدلو لمنو  او ماتې او نرمې هوا په سر اخستی و. زړه مې نور هم په ټوپيدو شو لکه څه شی چې را څخه ورک شوی و، خو کله چې مې له ځان سره لږ چورت وواهه، نو هلته په ځان پوه شوم چې زه خو يوازې پاته يم او هر هغه څه چې مې درلود هغه خو ټول لکه دخيال په نړۍ کې را څخه تللي.

د بڼو غشي

چې مې ستا د بڼو غشي وخواړه
 هغه دم مې ځان په وينو ولاړه
 
 ستا كوڅه كې ما د خير غوښتو په تمه
 د بېلتون په كوكري خپل ځان وداړه
 
 هغه دم د لېونو په جم كې شمار شوم
 چې په مينه كې مې ستا ځان ونغاړه
 
 نوكري به دې د دركوم دلبره
 سپى رقيب كه دى له خوانه وشاړه
 
 نور روزګار په هغه دم شو ورنه پاتې
 چې "سېلاب" دې په زلفانو وتاړه

دا هغه کسان دي چې د انسان او په تېره بیا د یوه افغان پښتون وینه ورته هېڅ ده.

فاشېزم Fascism د عبدالله الهام جمالزي ژباړه

ليکوال : بهاالدين پازارګاد
 ژباړن : عبدالله الهام جمالزی
 
 دااصطلاح دفاشيسمو (fassismo) له کلمې څخه اخيستل شوې چې په پخواني روم کې به دقدرت او اتوريته په معنی کارېدله ، اودڅوميلواويوتبرد بستې نوم ووکوم چې به دلښکروپه مخ کې وړل کېدله ، موسوليني په خپل وخت کې هغه منځ ته راوړی وه اودده تورکميسوبه دانښه له ځانه سره وړله دفاشيزم اصطلاح هم په ايټالياکې دموسوليني په وخت کې منځ ته راغله اوخپره شوه .
 ځکه نوفاشيزم تاريخي اوپخواني ريښه نلري اودنوي وخت لاسته راوړنه ده . اودځينوعقيدو (چې په همدې کتاب کې به ترې لنډه يادونه وشي ) يوګډ جوړښت دي اودهغه هر عنصردپخوانيو سياسي مکتبونوڅخه اخيستل شويدي چې په حقيقت کې کې دبېلابېلو سياسي مسلکونودعقيدو يو مخلوط دی .
 بل داچې هغه دنوروسياسي مکتبونوخلاف چې لمړي به پرې مودو مودو اوشايد په پېړيو پيړيو ورباندې څېړنې اوبحث شوي وو اودهغه فلسفه به په تدريجي ډول پخه شوې وه وروسته چې به دافکارو زمينه برابره شوه شونې به وه چې په يوه ټولنه کې اغېزناکه تمامه شي خو فاشېزم وړاندې يوه فلسفه اويااستدلالي اوعقلي بنسټ رامنځ ته نکړ بلکه يوه ډله سره راټول شول اوديو په مشري يې واک لاسته راوړی دي اوبيايې فکرکړی چې ديوې فلسفې رامنځ ته کولوته ناچاره اړتيا لري ترڅو خپلې کړنې عمومي افکارو اودنړی خلکو ته وښايي اوځان په حق وګڼي . وروسته يې دتيرو مکتبونو په فلسفو کې پلټنه وکړه ترڅو وويني چې يوه کړنه په کومه فلسفه کې تاييد شوې ده . هماغه تاييد يې رااخيستی اوپه خپله فلسفه کې یې ننه ايستلی دی .
 اوددې راټولونو ټولګې دفاشيزم نوې فلسفه رامنځ ته کړه ، اودادنړۍ په انساني تاريخ کې لمړنی مسلک اوسياسي روش دی چې ددې خاصيت لرونکی دی دکمونیسم دموکراسۍ اونورو سیاسي مکتبونو په خلاف چې دفلسفې له رامنځ ته کولو به وختونه وروسته دوجود مرحلې ته رارسېدل رامنځ ته شو .
 په حقیقت کې دفاشیزم فلسفه له پیښو او څه چې رامنځ ته کیدل اوله هغوی سره دبرخورد لپاره رامنځ ته کیده اوله هغه سره تیاریده .
 په هرحال په کلي توګه فاشیزم داسی تعریف کولای شو : چې دحکومت هغه ډول چې دافراط تر بریده استبدادي ، ټوليز (توتاليتر) اوانقلابي بڼه ولري فاشيزم بلل کيږي .
 دحکومت دابڼه لمړی په ایټالیاکې خپره شوه اووروسته په هسپانیا کې دجنرال فرانکو ترمشرۍ لاندې دفالاشیزم اوفرانشیزم په نومونو اوپه المان کې دنهزیزم په نوم رامنځ ته شوه .
 په ځینونورواروپایي هيوادونوکې هم دفاشيزم ځينې اوياټول عناصردسياسي حزبونو لخوا ومنل شول . همدارنګه دجنوبي امريکاځينې مشرانويا دمشرانوځينو ډلګيو هم هغه ومنل چې له هغې ډلې څخه (پرون) دآراژانتين ولسمشر يادولای شي .
 فاشيزم چې هرچيرته خپورشويدی له لاندې لاملونو څخه یې ګټه اخیستې یعنې لاندې لاملونو دفاشیزم خپراوي اوودې ته بهترينه زمينه برابره کړه .
 - ټوليزتيتوالی اوویش ، دلمړی نړیوالې جګړې لاسته راوړنه ، داقتصادي بازارونوماتيدل ، دپانګوالواو کارګرانو دټولنو ترمنځ کشمکشونه ، دډلګيو ترمنځ دمذهب کمزورتيا اودمذهبي عقايدو ټيټوالي دکمونيزم اوسوسياليزم خپريدلواوقدرت ته له رسيدلودمنځني پوړاوپانګوالوويره اوډار .
 - په همدې سبب فاشيزم لمړی منځنی اوټيټ پوړته ننووت په دويم قدم کې سوداګرو ، پانګوالو اودکارخانوڅښتنانوته کوم چې له سوسياليزم اوکمونيزم نه په ويره کې وو ورننووت . روحانييونواومذهبيونوهم دکمونيسم له ډاره چې مذهب يې کاملا مردود او لغوه ګڼلو دفاشيزم له پرمختګ سره مرسته وکړه .
 - په زياتره مواردو کې فاشيزم وتوانيده چې بزګران اوکښت کوونکي هم کوم چې دکارګرانو له ټولنوڅخه خپه شوي ووپه پسې راکښل . اوويې کولاي شو دکارګرانو لويې ډلې چې دلاريونونوڅخه تنګ شوي وو اودکيڼ اړخوافراطيونو اودليبرال له ګوندونو ستړي شوي ووله ځانه سره يوځاي کړل .
 - پوځي مخکښانوافراطي نشنليزم فاشيزم ته راکښلو ځکه دوي يوه افسانه جوړه کړي وه چې وويل يې : (دالمان ملت له تقديراوبرخليک څخه داماموريت په غاړه لري چې په ټوله انساني ټولنه اولږترلږه په خپلوګاونډيانوحکومت وکړي ، اوهرڅوک بايد دتيري اوجنګ لپاره ددولت مطيع اوپيرووي )
 - دمخکښ ځاي دخدايۍ يانيمه خدايۍ ځاي ته ورسولواوهغه يې يواځينۍ کس ګاڼه چې کولای شي ملت له زوال څخه بچ کړي اود (تاريخي ماموريت ) موخې ته يې ورسوي .
 - فاشيزم دروڼ اندواوخوځنده کسانويوګوند رامنځ ته کړچې دنووتبليغاتوپه پوهه کې يې ډيرمهارت درلود . خلک يې ځانته مايل ، شوري اودهيجان په حالت کې ساتل . ځوانان يې له وړوکتوبه په يورنګ جاموکې دپوځي ټولګيو په څيروساتل اوفاشيستي افکاريې پکې وکرل اوتل به يې په واټونوکې مارش اوپوځي يون ته هڅول . اوڅرنګه چې چې ګوندته رسيده ټول ګوندونه به يې منحل کول ، دموکراتيکې موسسې ، دمطبوعاتي ټولنو ، اومجلسونوآزادي اودآزادوکارګرانوټولنې يې له منځه وړلې .
 - ټاکنوظاهري بڼه درلوده اويواځې دګوندنوماندکسان به په پوځي زورسره ټاکل کيدل اوچابه دمخالفت جرات نه درلود . فاشيزم يوله دوه لارو څخه قدرت ته رسېدلي ياله زوراوځواک څخه په ګټنه لکه په ايټاليا اوهسپانيا کې اويا ددولتي دموکراتيکوموسسوپه له منځه وړلو اوپه پاي کې هم دمقننه قوې په پياوړتيا اوډيري سره دهيواد مخکښ دخپل ګوند څخه ټاکل لکه ّ المان اوآرژانتين کې .
 اوڅرنګه چې فاشيزم قدرت ته رسيدلودامپرياليزم ، ميليتاريزم اواوتارکي ((داقتصادي آزادی اواقتصادي بې پروايۍ )) دځمکودپراخوالي اوتېرۍ کونکي بهرنۍ سياست يې په نوروهيوادونوکې راخپلاوه په خپګانونواوبې رحمۍ باندې دهرډول نيوکې مخنيوۍ به ديورنګ لښکروياپټوپوليسو لخواترسره کيده . دتوتاليتر((ټوليزاستبداد))کړنې دټولنې په هرډول دودونوکې لکه اقتصادي ، کلتوري ټولنيزې اومذهبي برخې ټولې دفاشيست ګونداوفاشيست حکومت لخواترسره کيدلې .
 افراطي نشنليزم په ځينومواردوکې دنژادي تفوق دفلسفې تربريده ورسېده چې په پايله کې د((انتي سمي تپيسم )) ياضديهوديت تربريدهورسيده . دايټاليافاشيزم په لمړيو کې ديهودوسره په دوستۍ چلند کاوه خوله ۱۹۳۸ کال وروسته چې دالمان ترفشارلاندې وو اوديهودو ضدوونو يې ديهودو ضد قوانين رامنځ ته کړل . په انګستان کې ((نسراوسوالډموسلي )) (sir Oswald Mosley) په ۱۹۳۱ کال د((انګلستان دفاشيستانودټولنې په نوم )) ګوندرامنځ ته کړ. چې دانګستان په تور کميسانوباندې مشهور شو اوپه ۱۹۴۰ کال دانګلستان ددولت لخوانوموړي ونيول شو اوجګړې په جريان کې بندي وو پدې ترتيب نوموړي ګوند له منځه لاړ.
 دامريکا دمتحده آيالاتوپه هيوادونوکې فاشيستي ډلې په بېلابېلونومونولکه دنقره اي کميسانواودکلمبيا نوپه نومونومنځ ته راغلې چې په لمړۍ درجه کې دتورپوستو سخت ضدووپه دوهمه درجه کې ديهوديانوسرسخت مخالف .
 خو هغه عناصرچې دفاشيزم مکتب ترې تشکيل شويدي اودهغه فلسفي سرچينې په لاندې ډول دي
 نشنليزم اودالماني نژادلوړتابه دآلمان دهګل فلسفې څخه اخيستل شوي .
 دسوسياليزم ځينې دودونه يې له مارکس اوځينې يې له انګليس سوسياليستانوڅخه رااخيستي دي .
 دفاشيزم شعار((دريم تابه)) يې له آرتوموله اواندوبروک څخه راليږدولي دي .
 سختي اودکارونوتيزوالي اوددولت بي رحمي يې دماکياولي له فلسفې څخه اخيستې .
 دنشنليزم دورګډيدويوه برخه يې له ((بندتوکووسه )) ، ګيوواني جنتيله اوآلفردوروکو ايټاليايي څخه اخيستې .
 دفاشيسم غيرعقلي فلسفه (ايرسيوناليسم ) يې له شوپنهاورنيچه اوهانري برګسون څخه اخيستل شويده .
 خوځنده ځواک اوافسانه زيږوونکې قوه يې د ژورژسورل فرانسوي له سنديکاليسم ايډيولو ژي څخه اخيستي دي .
 هسپانوي فاشيزم ((فالانشيزم )) خپل ځينې عناصر هم له جورج سورل اوهم له ويلفردوپارتو څخه اخيستي دي .
 ددموکراسۍ نه منل اودليبراليزم ليرې کول يې له الفردوروکو څخه راليږدولي دي .
 نژادي افسانه اود نورديک نژاد لوړتوب يې له هوسټن اتورات چمبرلين انګليسي څخه اخيستي وو. چې هغه هم له فرانسوي ګوبينوڅخه اخيستي وو. اوهانس کونتراواسوالد شپنګلر هغه ته روزنه ورکړه دهغه فلسفې منځته راتګ بياد آلفردروزنبرګ لخواترسره شو.
 دلوڅ قدرت د اهميت عقيده اوداچې مذهب ، اخلاق اوکلتور ټول بايدددولت په اختيارکې وي اوددولت آلې دوي دماکياولي له عقايدوڅخه رااخيستل شوې دي .
 له دوستانوسره دقدرت ديووالي فرضيه يې له الماني ترشيکه څخه اخيستي چې هغه دخپل سياست په کتاب کې روزلي دي .
 دفاشيزم ميتيستيک اړخ ((دګوندي آرونواوعقايدوپټ ساتل اوددولت اوحکومت معمايي کول اوپټول )) الفرد روزنبرګ وپلاټه اود۱۴ مې پيړۍ دآلماني تيولوژيست ميترالهارت په ليکنوکې يې وموندل .
 داتل پرستۍ عقيده او(ازادي هوس اودځان پرستۍ پايله کڼل) چې دفاشيزم له مهمو آرونو څخه دي دسکاټلنډي توماس کارليل (۱۸مه پيړۍ) له عقايدو څخه دي اودهغه له وخته داعقيده دودشوه .
 اودادي دفاشيزم اونازيزم دسياسي عقايدوآرونه چې دهيټلراوموسوليني ددې مکتب دمخکښانو له کتابونواودنوروليکوالوله کتابونوراليږدول شوي اوياراټول شويدي دمراجعې لپاره په خلاصه توګه وړاندې کوم :
 1. دولت : دولت په فاشيزم کې دهګل دملي دولت دايډياليزاسيون پايله ده .
 2. حکومت اوګوندونه : حکومت دبربنډ زوراوځواک په مټ ولاړدي (ماکياوليسم) د (اليته) واکمنه ډله هم ګوند دي اوهم حکومت اوددې ددوه بېلول هم شونې نده .
 3. ددموکراسۍ اومارکسيزم ضديت : فاشيزم ددموکراسۍ اومارکسيزم دواړودښمن دي اودواړه مردود کڼي آزادي اودموکراسي بولهوسي اوځان پرستي (اګوييسم) اودخوښۍ غوښتنه ، اوله پستوګروهنويې ګڼي .
 4. توتاليتاريانيزم اوکولکتيويزم : دفردګټې دټولنې دسمونوځاربولي فردپه ګونداودولت کې راګيربولي اوکاملا دتوتاليتاريانيزم اوکولکتيويزم دمکتبونوطرفداردي .
 5. نشنل سوسياليزم : دانوم دهرلوستونکي اواوريدونکي لپاره تيرايستونکي دي ځکه دآلمان فاشيزم نه سوسياليست وونه نشنلست . له هغه ځايه چې ديونژادي افسانې لرونکي وواوموخه يې دټولې نړۍ لاندې کول اوديوحکومت جوړول وو . نونشنلست نه وو اوسوسياليست هم نه ووځکه کارخانې يې ملي نکړې دخاوندانوله تصرف څخه بهرنه کړې مګرپه هغه صورت کې چې دجګړې په وخت کې به لازم وواواړتيا به وه دکارخانوپه چاروکې يې لاسوهنه کوله اوله خاوندانوسره به يې جوړېدل اودکارګرانو له ټولنوسره مخالف وو.
 6. ميليتاريزم : سربازي اودمکلفيت دوره په فاشيزم کې لويه بوختياګڼل کېده اودځانګړې پاملرنې وړوه اوميليتاريزم يې يومهم وو اولوي رول به يې لوباوه .
 7. ايرسيوناليزم : فاشيزم دعقل دشتون اودعقلي فلسفې اودعقل داصالت مخالف وو اود انسان په پيدايښت کې ديوړوند ځواک اوارادې شتون ته ژمن وو. اوويل به يې چې همدااراده له موخې پرته ترغيرالنهايه پورې جوړول کړي اوهغه بيرته ورانوي .
 8. دخلکو دکلتور ، فکراوکړنوکنټرول : کلتور، فکر، کړنې اودژوند ټولې برخې بايد ددولت ترسخت کنټرول لاندې وي . دهغوي کلتوردستوري اوتپل شوي کلتوردي نه آزاد .
 9. نژادي افسانه : (لمړي په آلمان کې) هغه يې ژرمنيک ايډال هم باله ، لدې ګروهې سره سم آرين بورديک نژاد دنړۍ په ټولونژادونو ترسره کيده اوبايد په ټوله انساني نړۍ لاسبرۍ پيداکاندي اوخپل کلتور په يوډول په انسانانووروتپي . (لکه دپان ژرمن ياپاکس ژرمنيکا ياجرمني سوله ) دوهم په ايټالياکې دايټاليافاشيزم بيادپخواني روم ددورې خوبونه ليدل اودهغه موخه دپخواني روم دلويۍ راژوندي کول وو. (پاکس روميکا يارومي سوله)
 10. جګړه : دفاشيزم په مذهب کې جګړه سمه اوپه حق ده اوملت بايدتل جګړې ته تياروي
 11. سياست اومذهب : په فاشيزم کې دسياست ، مذهب ،کلتوراوصنعت ترمنځ کرښه نشته پورتني څيزونه ددولت په واک کې وو. هرڅه ددولت اړوند اوددولت په لاسرسۍ کې وو اوهيڅ له دولت څخه بهرنه ووږ (ماکياوليسم).
 12. ايدآليسم اوميستي کيزم : فاشيزم له بل هرسياسي مسلک څخه افسانې ، معمايي حالت اودضربي عقايدواوآرونوپيچلتياته ژمن دي .
 13. پوړيزجوړښتونه : فاشيزم دامارکسيزم خلاف پوړيزجوړښتونوته ژمن دي اودپوړونو ترمنځ ذاتي کشمکشونه ردوي .
 14. اخلاقيات : داخلاقوجوهرپه قدرت کې بولي ، يعني هرځواک چې بريالاسته راوړه اوپه نوروځواکونوبريالۍ شو خپله پخپله يواخلاقي اوبرحقه ځواک ګڼل کيږي . (الحق لمن اغلب) اوهماغه دبريالاسته راوړنه يې دحقيقت اوريښتين تابه دليل دي (دماکياولي ګروهې ته ورته ) .
 15. دمخکښاوملي نبوغ : فاشيزم دمخکښ نبوغ اودملت نبوغ ته ژمن دي .
 16. ديوګوندۍ سيستم : فاشيزم ديوګوند شتون ته ژمن دي نه دډيرونوګوندونه بايد عموما له منځه لاړشي .
 17. دښځې اونارينه اړيکې ، دازدواج کنټرول اودنژادسمون : هيټلردجنسي اړيکواو ازدواج ، دښځې اونرداړيکواونژاد د کنټرول لپاره په يوې تګ لارې کارکاوه اوپدې برخه کې يې دخپلوپلانونوپه اجرالاس هم پورې کړخودهغه په بشپړولوونه توانيده اونړيواله جګړه يې دبشپړاوي مانع وګرځيده . لدې نخچې دهغه موخه دژرمن نژاد سوچه کول وو او غوښتل يې پدې توګه دښځې اونارينه په اړيکو اوپه جفت نيونه کې دخالت وکړي اويوسالم اوقوي نژاد (دپخواني اسپارت په څير) منځ ته راوړي . اوکمزوري اوناروغ نژادونه دطبي لاروچارو په وسيله (يعنې دخنثي کولواوتلقيح) په وسيله له منځه يوسي .
 

دا د افغان خاوره ده، قدم پکښې کرار ږده.

شکسپیر وايي: (ځينې انسانان ستر پیدا شوي دي، ځینې سترتوب په لاس راوړي او پر ځینو نورو باندې پرته له غوښتنې تپل کېږي.)

اتفاق په پښتانه كي پيدا نه شو

ګنې ما به د مغل ګرېوان پاره كړ

 

هره چاره د پښتون تر مغل ښه ده

اتفاق ورڅخه نه شته ډېر ارمان

 

پښتانه په عقل پوه چې ناكس دى

كوټه سپى د قصابانو د جوس دى

 

پښتانه په توره ښه دي تر مغلو

كه په پوهه پښتانه واى څه هوښيار

زما په دواړو اوږو

زما په دواړو  اوږو  ناستو پرښتو وليکئ
زما په سر  که څه ليکئ نو په  پښتو وليکئ

د پاکې مينې ګناه کارو چې منکر پرې نشئ
د رقيبانو الزامونه  په تندو  وليـــــــــــــکئ

په ښايستونو پسې ورکو لېونو ملګرو
زما په زړه کې  د ګل  مينه  په  اغـزو وليکئ

زما په لاسو کې په پښو کې ديوتاګانو د وخت
د زندګۍ نوم  د اجل  په زولنو ولـــيکئ

د ځنځيرونو خالقانو ـــ   د وحشت زامنو
ما په کتار کې د ژوندون  د لېونو وليکئ

ای شاعرانو ـــ  د قلم  په آزادۍ مينو
حال  د بلوچو  ماشومانو د سلګو وليکئ

د آزادۍ عالمبردارو د نړۍ قامونو
اوس د نړۍ  نقشه  کې کور د پښتنو وليکئ

 

رخـــــــه
هـــوګو

             ګرانې کولای شې ګیله وکړې مګر ته باید وپوهېږې چې ټوله اونۍ مې په سختې پرېشانۍ او حیرانۍ کې تیره کړې ده ، تل دهغه ښکلې شپې په خیالونو او چرتونو کې ډوب وم چې ستا سره مې په نڅا ځای کې تیره کړه .
            که څه هم هغه شپه ښکلې بولم خو درخې په اور کې لولپه شوم ، هیڅکله مې نه غوښتل هغه ښکلی کمیس له ما پرته د بل چا له پاره واغوندې او بل څوک دې هم ستا له ښکلا څخه خوند واخلي .
             ته څه خبره یې چې څومره دردېدلی یم خو له دې هرڅه سره سره مې په لېونتوب پورې مه خانده ځکه که وخاندې په یو ډول به دې منلې وي چې څومره راباندې ګرانه یې هومره درباندې نه یم ګران .
            کله چې د په دومره ښکلا او سینګار کې له نورو سره یوځای وینم ټول وجود مې وچ کلک شي او هیڅ نه شم ویلای ، په هغه شېبه کې څه ناوړه خیالونه او تیاره فکرونه را ځینې چورلي ، ښه پوهېږم چې دهغه ځوانانو په منځ کې چې په مهارت سره په ښکلي انداز ناڅي څومره کوچنی او بدرنګه یم خو له بل پلوه ستاپه چلند کې  نجابت او سادګي پرته ده چې ظاهري کړه وړه دې له خطرڅخه ژغوري او څه ناڅه مې زړه آسوده کوي .
            هوکې کله چې ښکلا او تواضع سره یوځای شي څومره ښکلې اوګلورینه ننداره جوړوي !
وای زړګۍ!تل همداسې فرشته او پاک لمنې اوسه ځکه له پاک لمنۍ پرته دعشق سپېڅلتیا او دروح عظمت او وړتیا له منځه ځي .له ځان سره فکر وکړه چې ته دمینې ، پاک لمنۍ ،و فا ، ښه چلند ، سادګۍ او نجابت ، لویۍاو صفا نمونه یې چې ما دځوانۍ له دې رنګارنګ خیالونو سره سره د نړۍ په ټولو ښځو کې غوره کړې يې او دژوند ټولې هيلې مې ترتا پورې تړلې دي ، نو هیله کوم چې دژوند په لوړو او ژورو کې مې ملتیا وکړه .
             دا لیکنه مې بې ځایه مه بوله ، ښه له ځان سره چرت ووهه او وګوره چې له هغه مهاله مې چې ځان پېژندلی دی تا مې په ژوندون څومره اغېزښندلی دي ، بیا هم فکر وکړه چې ما څه کړي ، څه کوم او څه به وکړم ترڅو ستا دمینې او ګډ ژوند وړتیا پیدا کړم او هغه مهال به وپوهېږې چې درته څومره درناوی لرم او زما په زړه او ژوند کې کوم ځای لرې .
              هوکې ګرانې !هغه څوشېبې چې سره به ونڅېدو او ته به مې په غېږ کې ټینګه ونیولې په ریشتیا چې بې خوده او خمار به شوم نو بیا ولې بایدیو له بله بېل شو او ولې د ژوند تر پایه یو دبل په غېږ کې ونه اوسېږو ؟
               هیله کوم ووایه که څوک یو مېړه اومېرمن یو دبل په غېږ کې په مینه او ناز وویني څوک به بد ګمان وکړي ؟
              نو بیا ولې دا دخوښۍ شېبې تېریږي ؟ ولې دکلکې ارادې اود ټینګ عزم له خاوند څخه څوک دا شېبې غلا کوي ؟
               آه !آه ! څوک کولای شي ورڅخه تښتېدلې نېکمرغي بېرته راستنه کړي ؟
               پوهېږې چې ګډې وډې وایم ځکه ټولې خوښۍ اونېکمرغۍ مې ستا په لاس کې دي نو لږمینه خو راسره وکړه او له لېونتوب څخه مې تېره شه .
              الله دې مل شه او بیاهم دې الله مل شه . زه بېینوااو بدبخته یم مینه راکړه او مینه راکړه ، زما زړګی او ژوند ستا په لاس کې دی .
              وینې چې ستا دغوښتنې په پرتله مې لا لوی لیک درته ولیکلو ، که په دې کار خوشاله شوې یې ته هم همدا ډول لیک راته ولیکه .
               کولای شې لیک تر پایه ولولې او یا یې هم هېڅ ونه لولې .

                                                                    په مخه دې ښه
                                                                        ستا هوګو

د پښتنو یووالی د خوشال تر ایډیالونو لاندې تر سره کېدای شي.

ته شه څاڅکی د شرابو              زه به جام د میخانې شم

ته شه سرې شونډې مۍ ګوني           زه به ګل د ګلخانې شم

ته شه غنچه د سره ګلاب شه           زه به تندر دخندا شم

ته شه وریځ په اسمانو کې           زه به سورګل په صحراشم

ته رڼا شه تورو شپو کې            زه به وړانګه ستا په خوا شم

ته مې یو ځل در په یاد کړه            زه به ستا په مشغولا شم